blog thông tin 247: Bill Ruprecht - Vị cứu tinh của nhà Sotheby’s

Tám năm trước, có thể nói, Sotheby’s được xem là một trong những công ty tệ nhất nước Mỹ. Sự việc CEO và chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty này phải vào tù đã khiến nó gần như phá sản. Được chọn là người kế nhiệm điều hành Sotheby’s, không ai tin rằng Bill Ruprecht có đủ khả năng vực dậy nó. Tuy nhiên, không chỉ cải tử hoàn sinh Sotheby’s mà ông còn đưa nó phát triển thành một công ty có thị trường rộng khắp thế giới.

Trăm dâu đổ đầu … Ruprecht

Khi Ruprecht nhận chức vụ Giám đốc điều hành Sotheby’s, không một ai nghĩ rằng ông đủ khả năng làm việc đó, kể cả bản thân ông. Bố làm kinh doanh và mẹ là một họa sĩ, nhưng Ruprecht lại bắt đầu với công việc đánh máy trong bộ phận tạp vụ ở Nhà Sotheby’s. Ông nhận làm việc ấy chỉ vì ông cần một chỗ làm, và ở tuổi 23, ông chỉ biết mỗi việc đánh máy. Nhưng với sự năng động của mình, ông dần dần được thăng tiến. Đầu tiên là làm chuyên viên nghiên cứu nghệ thuật phương Đông, sau đó là giám đốc marketing, rồi đến việc phụ trách các buổi bán đấu giá. Tuy nhiên, không có công việc nào trong số đó cho ông những kinh nghiệm để đối mặt với những gì mà ông phải đương đầu hiện nay: những khách hàng giận dữ, các nhà đầu tư dễ nổi cáu và sự điều tra của Bộ Tư pháp…

Tám năm trước, có thể nói, Sotheby’s là một trong những công ty tệ nhất nước Mỹ. Trước Enron, Tyco và WorldCom, Sotheby’s ở trong tình trạng suy thoái nghiêm trọng. Nguyên Giám đốc điều hành Dede Brooks, người nổi tiếng chuyên đi cửa sau với Christopher Davidge - Giám đốc điều hành Công ty lưu trữ Văn thư Christie’s, đã thừa nhận dàn xếp giá sau khi nhiều vụ việc bị phanh phui. Giấy xác nhận của Brooks sau đó cũng đã kéo theo Al Tauban - cựu Chủ tịch Sotheby’s vào tù.

Sự việc này khiến nhà Sotheby’s ngay lập tức phải có nhà điều hành mới. Và Bill Ruprecht đã được chọn. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất mà ông phải đối mặt lúc này là tiền mặt. Vì vụ tai tiếng này khiến Sotheby’s gần như sập tiệm. Giám đốc nhân sự của nhà Sotheby’s, Alexander - người đã làm việc cùng Brooks trong 16 năm - cho rằng: “Chúng tôi đã phải gánh chịu những thiệt hại hết sức nặng nề mà người ngoài không thể nào hiểu hết được”. Sotheby’s đã mất một khoản tiền khổng lồ vào việc kiện cáo rối rắm trong vụ tai tiếng đó. 500 triệu USD tiền bồi thường, tương đương với toàn bộ lợi tức của công ty trong năm của công ty. Mặc khác, bán đấu giá là một công việc khá xa xỉ, công ty phải chi trả một khoản tiền không nhỏ cho các chuyên gia, công tác lưu trữ, làm catalogs… Đặc biệt để đạt được sự ủy thác của khách hàng, công ty thường xuyên phải chi trả trước cho người bán bằng việc ký giấy bảo đảm hoặc các khoản cho vay.

Tuy được “bảo trợ” bởi gia đình ông trùm địa ốc Taubman, cổ đông lớn nhất của Sotheby’s và là người giữ vai trò điều hành chính ở công ty. Thế nhưng tình hình cũng không sáng sủa hơn và đã hơn một lần, công ty gần như bị buộc phải đóng cửa. Có lần, Sotheby’s phải từ chối một hợp đồng trị giá 40 triệu USD đơn giản chỉ vì nó không còn đủ khả năng tài chính. Betsey Ruprecht, vợ Bill Ruprecht nhớ lại: “Đã có lúc Bill nói với tôi rằng “anh sẽ trở về nhà và chẳng có công ty nào ở đây nữa!”. Từ năm 2000 đến năm 2003, công ty thua lỗ tổng cộng 307 triệu USD.

“Cả hệ thống gần như tê liệt” - Ruprecht nói. Bên cạnh việc phải liên tục điều đình với các chủ nợ để xin gia hạn, ông còn mạnh tay cắt bớt chi phí, giảm 30% nhân công và tạm hoãn việc kinh doanh trên mạng, bán hạ giá bất động sản cho Cendant với giá 100 triệu USD. Thậm chí ông bán luôn cả tòa nhà trụ sở chính của Sotheby’s, sau đó thuê lại văn phòng.

Dù mọi việc đang rất tồi tệ, nhưng Ruprecht vẫn tỏ ra không có chuyện gì, ông luôn chứng tỏ cho những người bên ngoài thấy rằng mọi việc đều ổn. Bởi sẽ chẳng ai ký hợp đồng 10 triệu USD với một nhà bán đấu giá nếu họ biết mình không trả nổi hóa đơn tiền điện. Với sự bình thản của ông, ngay cả trong nội bộ cũng không ai biết công ty đang trên bờ vực phá sản. Bằng cách riêng của mình, ông đã xoay sở đủ tiền để giữ lại những nhân viên giỏi nhất như chuyên gia David Norman của trường phái ấn tượng, cánh chim đầu đàn của nghệ thuật đương đại - Tobias Meyer. Chỉ có 3 người: Giám đốc nhân sự Alexander, Tổng cố vấn Pillsbury và Giám đốc Tài chính Bill Sheridan được quyền biết chính xác tình hình nguy khốn của công ty.

“Boy with a pipe” - Bước ngoặt của sự thành công

Sau nhiều năm Bill Ruprecht điều hành, Sotheby’s đã có những bước đi “chậm mà chắc”. Vấn đề tài chính bắt đầu được cải thiện. Tên tuổi của nhà Sotheby’s dần được phục hồi và khẳng định không chỉ trong thị trường Mỹ mà còn lan tỏa sang một số nước khác trên thế giới.

Năm 2004, khi Sotheby’s bán đấu giá bức “Boy with a Pipe” của danh họa Picasso, thuộc quyền sở hữu của nhà John Hay Whitney. Giá ban đầu cho bức tranh này là 70 triệu USD. Khi định mức giá này, chắc chắn nhà Sotheby’s phải hiểu tầm quan trọng của nó khi họ biết rằng kỷ lục của thị trường mua bán tranh vẫn là bức "Portrait of Dr. Gachet" của Vincent Van Gogh (lập được vào ngày 15/5/1990), với giá trị 82,5 triệu USD.

“Boy with a pipe” là tài sản của gia đình ông bà John Hay Whitney, nhà sưu tập tranh “danh giá” nhất nước Mỹ. Công trình của họ được xem là một trong những bộ sưu tập thuộc trường phái ấn tượng và cận đại thế kỷ 20 có giá trị nhất hiện nay”. Bill Ruprecht cho biết. Và vì thế khi họ quyết định đem bán nó và một số họa phẩm khác thì đối với Bill, “đây là nhóm tranh cực kỳ đặc biệt mà Sotheby’s đem ra bán đấu giá từ trước đến nay”. Nói như David Norman, Phó Chủ tịch Sotheby's thì: "Điều này không đơn giản chỉ xuất hiện một lần trong một thập niên, hay lớn hơn là cả một thế hệ, mà nó sẽ chỉ là một lần duy nhất diễn ra trong đời”.

Vào đêm đấu giá, mọi người quyết liệt tranh nhau trả giá. Tuy không tiết lộ danh tính người mua nhưng Sotheby’s cho biết cuộc đua diễn ra rất căng thẳng, 12 người tham gia cuộc đấu giá nhưng chỉ còn 2 người ở vòng cuối. Chiếc búa hạ xuống khi có người mua bức tranh với giá 104.168.000 USD, một kỷ lục mới cho thị trường hội họa. Giá trị toàn bộ sưu tập được đem ra đấu giá trong ngày hôm đó lên đến 213 triệu USD. Ruprecht và những người định giá của Sotheby’s quả là sành sỏi, họ đã đặt bức tranh ở ngưỡng khó ai có thể lặp lại sau này. 14 năm cho một kỷ lục mới, và người ta tự hỏi bao lâu nữa kỷ lục này sẽ bị đổi ngôi.

Nhờ vào vận may bất ngờ từ nhà Whitney, năm ấy, Sotheby’s công bố lợi nhuận và chính thức bước vào thời hoàng kim của mình.

Phục sinh nhà Sotheby’s

Là người được chọn để đưa con tàu Sotheby’s hỏng hóc hoạt động trở lại và tiếp tục đi đúng hướng, Ruprecht đã cố gắng liên tục để giữ cho con tàu này khỏi đắm. Ông từng xoay sở tiền mặt để trả lương cho nhân viên toàn công ty chỉ trong vòng 12 giờ. “Giống như bạn đang đi trong một tòa nhà đang bốc cháy, và bạn phải cứu mọi người bên trong đó. Và đó là tất cả những gì mà Bill Ruprecht đã làm được”, Giám đốc tài chính Bill Sheridan nhớ lại”.

Nếu như những thành công trong việc buôn bán các tác phẩm nghệ thuật được tính bằng đôla, thì Ruprecht hoàn toàn đủ tiêu chuẩn để trở thành kiện tướng. Trong năm 2005, có 657 tác phẩm nghệ thuật đã bán được với giá hơn 1 triệu USD cho mỗi tác phẩm, đó là một kỷ lục xưa nay chưa từng có. Sotheby’s và Christie’s đã hợp tác với nhau bán ra nhiều tác phẩm với tổng trị giá 5.9 tỉ USD, tăng 168% trong hai năm. “Thị trường này đang phát triển rất nhanh. Mỗi thương vụ đều lập nên nhiều kỷ lục mới” - Chủ tịch Christie’s Americas, Marc Porter cho biết. Năm nay, hai nhà đấu giá này đã bán ra được hơn 1.4 tỉ USD.

Ruprecht không chỉ có công cải tử hoàn sinh nhà Sotheby’s mà ông còn đưa nó tiến lên không ngừng. Giờ đây, sau nhiều năm khủng hoảng, Sotheby’s đang hồi phục và phát triển. Năm 2005, doanh thu của nhà Sotheby’s đã tăng 80% với con số kỷ lục 513 triệu USD. Năm 2006, giá cổ phiếu của nó đã tăng lên 50%, tức là 30 USD/cổ phiếu so với giá 16 USD/cổ phiếu năm 2005.

Cách Ruprecht khắc phục những hậu quả sau vụ tai tiếng của công ty đã gợi ra những chiến lược kinh doanh mang lại sự phát triển ổn định, điều đó đã làm hài lòng các nhà đầu tư. Công việc của Ruprecht hiện nay là tiếp tục đưa Sotheby’s vươn lên.

Những chiến lược kinh doanh mới

Để công ty ngày càng lớn mạnh không chỉ ở Mỹ, Ruprech đã tung ra hàng loạt sáng kiến mang tính quyết định. Trong đó có việc mở rộng Sotheby’s sang thị trường Nga đã mang lại nhiều thành công ngoài mong đợi. Bên cạnh đó, ông cũng ra sức tìm cách thu lợi từ nhiều nguồn khác bên ngoài phòng đấu giá.

Mới đây, ông đã khai trương Sotheby’s Diamonds, cạnh tranh với chuỗi cửa hàng bán lẻ trang sức của Tiffany. Ngoài ra, ông cũng đang dự định sẽ nhượng quyền thương hiệu Sotheby’s nhằm tìm thêm nguồn thu ổn định. Đến nay, Sotheby’s đã nhận được phí nhượng quyền từ Công ty Cendant, và công ty này được quyền sử dụng cái tên Sotheby’s để kinh doanh bất động sản.

Công việc kinh doanh lâu nay của Sotheby’s cũng đang chuyển sang một hướng mới. Ruprecht thực hiện một chiến lược marketing đầy táo bạo, hướng đến những khách hàng tinh tế và có ý thức cao. Vào tháng 4, Sotheby’s đã tung ra 40,000 thẻ hội viên cho những khách hàng như thế. Với thẻ này, khách hàng được miễn phí vận chuyển các tác phẩm nghệ thuật bằng đường thủy, giảm giá cước vận chuyển hàng không, ưu đãi tham quan các viện bảo tàng và nhiều đặc quyền khác. Đồng thời, Ruprecht cũng tập trung vào những công ty có ý thức cao, loại ra những công ty nào không thuộc nhóm này. Ngày nay, Sotheby’s vẫn bán đấu giá những bồ đồ gốm sứ, nhưng đó chỉ là một phần trong bộ sưu tập lớn hơn nhiều.

Kết quả ban đầu của chiến dịch marketing là số lô hàng bán ra của nhà Sotheby’s bị sút giảm từ 110,000 xuống còn 77,000 chỉ trong vòng một vài năm. Quả thật đó quả là một kế hoạch đầy mạo hiểm. Tuy nhiên, sau đó không lâu, số lô hàng họ bán ra đã tăng lên 50%, tương đương 35,000 USD. Năm 2006, lợi nhuận của Sotheby’s tăng lên 39%. Chiến lược của Ruprecht thực sự đã có hiệu quả. Trong khi đó, đồng nghiệp Christie’s lại chú trọng vào các tác phẩm bình dân hơn, giá khoảng 500 USD, và họ cho rằng việc đó mang lại nhiều lợi nhuận.

Mặc dù giá cổ phiếu đang tăng vọt, các phòng bán đấu giá lúc nào cũng ồn ào, Ruprecht vẫn có phần nghi ngờ và luôn cảnh giác. “Đây là công việc của những sự kiện bất ngờ” - ông nói - “Thử tưởng tượng, chúng ta đang đứng trong một hố cát, chúng ta bị tấn công mỗi ngày. Và khi mọi thứ đã qua, ta vẫn không tin rằng mình vẫn còn đứng vững”.

Sự nhạy bén của Bill Ruprecht

Thị trường nghệ thuật đang trải qua một cuộc chuyển biến đáng kinh ngạc. Tất cả giới nhà giàu mới nổi, từ người điều hành những quỹ bí mật đến những ông trùm ở châu Á, hay những đầu sỏ chính trị ở Nga… đều tham gia vào thị trường này. Họ lao vào những phòng đấu giá với niềm phấn khích cao độ.

Sotheby’s biết được tầng lớp nhà giàu ở Nga, những triệu phú và tỉ phú sở hữu phần lớn tài sản quốc gia tỏ ra hứng thú với các tác phẩm nghệ thuật. Vì thế Ruprecht cho rằng “tiềm năng phát triển ở thị trường Nga là rất lớn”.

Trong năm 2006, các tác phẩm nghệ thuật Nga đã mang về cho nhà Sotheby’s số tiền kỷ lục: 153 triệu USD. Một trong những nhân vật chính thúc đẩy sự gia tăng doanh thu trên là Pyotr Aven, Chủ tịch Ngân hàng Alfa, là người sở hữu một bộ sưu tập nghệ thuật Nga thuộc thế kỷ 20, được trưng bày tại ngôi nhà của Pyotr Aven ở ngoại ô Moscow. Một nhân vật khác là trùm ngành dầu mỏ Viktor Vekselberg, người nổi tiếng với vụ mua lại 9 quả trứng kim hoàn Faberge từ gia đình Forbes ở Mỹ năm 2004 và đã trao tặng chúng cho Chính phủ Nga.

Những nhà sưu tập mua lại những tác phẩm nghệ thuật của Nga mà Sotheby’s London bán ra thì đến 80% là người Nga. Anh cũng là nơi mang về cho Sotheby’s khoảng 40 triệu USD từ cuộc đấu giá tác phẩm nghệ thuật Nga lớn nhất được tổ chức hồi tháng 6-2007. Trước đó, vào tháng 4-2007, mot cuộc đấu giá tác phẩm nghệ thuật Nga khác của Sotheby’s ở New York cũng đã thành công ngoài mong đợi với số tiền thu được khoảng 51 triệu USD. Nhận thấy sự hiện diện ngày càng nhiều của người Nga trong thị trường này, năm 2007, Sotheby’s mở một văn phòng đại diện ở Moscow.

Theo Ruprecht, Sotheby’s đã nhận thấy sự thay đổi ở thị trường Nga kể từ cuối những năm 90 của thế kỷ trước, và kinh tế đóng vai trò lớn trong sự thay đổi này. Ông cho biết thêm thành phần nhà sưu tầm tác phẩm nghệ thuật Nga trong 5 năm qua đã trở nên đa dạng hơn, không chỉ có người trong nước mà còn cả những người di cư đến phương Tây hay có liên hệ gia đình với Nga. Việc họ chi hàng triệu USD để mua một tác phẩm Nga có thể là nhằm thể hiện lòng yêu nước, hay cũng chỉ đơn thuần là một bước đi đầu tư thông minh. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là sự nhiệt tình trên đã khiến người Nga ngày càng nổi bật trong giới sưu tập nghệ thuật trên thế giới.

Giữ chức vụ cao nhất trong một sàn đấu giá 264 năm tuổi, Ruprecht, ở tuổi 52, đã có một cái nhìn thông suốt về thế giới kỳ lạ này. Dường như mỗi ngày, ông đều nhìn thấy những gia tài kếch sù được đem trao đổi với những thứ mà sự hấp dẫn của chúng không tài nào giải thích nổi. Và hơn 30 năm sống trong thế giới của những cuộc bán đấu giá, Bill Ruprecht đã chứng kiến những thay đổi về quan niệm “thế nào là nghệ thuật” qua mỗi thời đại. Trong cái thế giới ấy, câu hỏi đặt ra không phải “thế nào là nghệ thuật?”, mà là “anh trả bao nhiêu cho kiệt tác này?”.

Công việc của Ruprech không phải đi tìm câu trả lời để chứng minh thế nào là nghệ thuật, hay ra sức để bảo vệ cái giá trị thuần túy của nó. Nhiệm vụ đặt ra lúc này của ông là lái con thuyền Sotheby’s tiến lên trong thời đại mới. Liệu người đã cứu công ty trong quá khứ, có thể đưa nó tiến thẳng đến tương lai? Câu trả lời có ở Bill Ruprecht.